DAP Nedir?

Alıcının "kapıya teslim" beklediği işlemlerde en sık kullanılan Incoterms kuralı DAP'tir. Satıcı malı varış yerine kadar getirir, masrafı ve riski üstlenir; alıcı ise yalnızca boşaltmayı ve ithalat işlemlerini yürütür. DAP nedir sorusunun cevabı bu kadar basit görünse de, kuralın sınırları — özellikle boşaltma ve ithalat gümrüğü konusunda — çoğu zaman yanlış anlaşılır. Bu yazıda DAP'ın kapsamını, risk devrini ve komşu kurallardan farkını ele alıyoruz.

DAP Nedir ve Neyi Kapsar?

DAP, Delivered at Place (Belirlenen Yerde Teslim) ifadesinin kısaltmasıdır ve Incoterms 2020 kapsamındaki D grubu kurallarından biridir. Her taşıma modunda kullanılabilir; deniz, hava, kara ve demiryolu sevkiyatlarında geçerlidir.

DAP ile satışta satıcı, malı belirlenen varış yerine kadar getirmek ve boşaltmaya hazır biçimde araç üzerinde alıcının tasarrufuna bırakmakla yükümlüdür. Satıcının üstlendiği kalemler:

• Malın hazırlanması ve ihracat gümrük işlemleri.
• Çıkış ülkesindeki iç taşıma ve terminal masrafları.
• Ana taşıma ve navlun.
• Varış ülkesindeki terminalden belirlenen adrese kadar taşıma (varış yeri terminalin ötesindeyse).
• Yolculuk boyunca hasar ve kayıp riski.

Alıcının üstlendiği kalemler ise malın araçtan boşaltılması, ithalat gümrük işlemleri ve ithalat vergileridir. Kural yazılırken varış yeri adres düzeyinde belirtilmelidir: "DAP Rotterdam, Müşteri Deposu, Incoterms 2020" gibi.

Risk Nerede Devredilir?

DAP'ta masraf ve risk aynı noktada, yani malın belirlenen varış yerinde, araç üzerinde alıcının tasarrufuna bırakıldığı anda alıcıya geçer. Bu, D grubu kuralların temel özelliğidir ve C grubundan (CFR, CIF, CPT, CIP) ayrıldığı en önemli noktadır.

Bu ayrım pratikte şu anlama gelir: DAP ile satılan bir yük yolculuk sırasında hasar görürse, riski taşıyan taraf satıcıdır. Alıcı hasarlı malı reddedebilir ve satıcı yükümlülüğünü yerine getirmemiş sayılır. Buna karşılık CIF'te aynı hasarda risk alıcıdadır ve tazminat sigortadan talep edilir. Grup mantığının bütünü için Incoterms nedir yazımıza bakabilirsiniz.

DAP'ta sigorta yaptırma zorunluluğu yoktur; ancak riski varış noktasına kadar taşıyan taraf satıcı olduğu için, sigorta satıcının kendi menfaatinedir ve uygulamada mutlaka yaptırılır.

Bu risk yapısının bir sonucu daha vardır: satıcı, teslimi gerçekleştirene kadar sözleşmesel yükümlülüğünü tamamlamış sayılmaz. Yolculuk sırasında yaşanan gecikmeler, aktarma sorunları veya taşıyıcı kaynaklı aksaklıklar satıcının sorumluluk alanında kalır. Bu nedenle DAP ile satış yapan bir üreticinin, varış ülkesindeki taşıma ağını ve gümrük süreçlerinin öngörülebilirliğini önceden değerlendirmesi gerekir. Tanınmayan bir pazarda DAP taahhüdü vermek, kontrol edilemeyen bir riski üstlenmek anlamına gelebilir.

Boşaltma: En Sık Yanlış Anlaşılan Nokta

DAP'ta boşaltma alıcının sorumluluğundadır. Mal, araç üzerinde teslim edilmiş sayılır. Bu ayrıntı iki nedenle önemlidir:

• Ekipman gereksinimi: Ağır veya hacimli yüklerde boşaltma vinç ya da forklift gerektirir; alıcının varış noktasında bu imkânın bulunması gerekir.
• Bekleme süresi (demuraj/detention): Alıcı boşaltmayı geciktirirse doğan bekleme masrafları alıcıya aittir, ancak taşıyıcı faturayı çoğu zaman taşıma sözleşmesini yapan satıcıya keser. Bu masrafın rücu edilebilmesi için sözleşmede düzenlenmesi gerekir.

Boşaltmanın da satıcı tarafından yapılması isteniyorsa DAP değil DPU (Delivered at Place Unloaded) kullanılmalıdır. Bu iki kural arasındaki tek fark boşaltma yükümlülüğüdür.

DAP, DPU ve DDP Karşılaştırması

DPU ile DAP arasındaki tercih genellikle varış noktasındaki ekipmana bağlıdır. Alıcının deposunda uygun boşaltma imkânı varsa DAP yeterlidir; boşaltmanın özel ekipman gerektirdiği ağır veya proje yüklerinde ise DPU daha uygun bir yapı kurar. DPU'da riskin boşaltma tamamlandıktan sonra geçmesi, boşaltma sırasında oluşacak hasarın da satıcıda kalması anlamına gelir.

DDP, satıcının yükümlülüğünün en yüksek olduğu kuraldır ve ithalat vergileriyle gümrük işlemlerini de satıcıya yükler. Bu, satıcının varış ülkesinde vergi mükellefiyeti doğurabileceği için dikkatli değerlendirilmesi gereken bir tercihtir. Pek çok işlemde DDP yerine DAP kullanılması, alıcıya kapıya teslim rahatlığını verirken satıcıyı yabancı bir vergi rejiminin içine sokmaz.

DAP Ne Zaman Doğru Seçimdir?

• Karayolu sevkiyatlarında: Yakın pazarlara yapılan tır sevkiyatlarında DAP en doğal kuraldır; yük tek araçla kapıya kadar gider.
• Alıcı lojistikle uğraşmak istemiyorsa: Tek bir varış fiyatı görmek isteyen alıcılar için DAP net bir yapı sunar.
• Satıcının varış ülkesinde taşıma ağı varsa: Satıcı o pazarda düzenli sevkiyat yapıyorsa varış içi taşımayı daha uygun maliyetle organize edebilir.
• Proje sevkiyatlarında: Şantiye teslimlerinde varış noktası liman değil, işin yapıldığı yerdir; DAP bu ihtiyaca uyar.

Buna karşılık, alıcının kendi navlun anlaşmaları daha uygunsa veya varış ülkesindeki gümrük süreçleri öngörülemezse F grubu kurallar tercih edilebilir. FOB ile karşılaştırma için FOB nedir yazımıza göz atabilirsiniz.

DAP fiyatının doğru hesaplanması, satıcı açısından kuralın en kritik yanıdır. Fiyata dâhil edilmesi gereken kalemler yalnızca navlundan ibaret değildir: çıkış ülkesindeki iç taşıma, gümrük müşavirliği, terminal masrafları, varış limanındaki elleçleme ücretleri, varış içi taşıma ve sigorta primi birlikte hesaplanmalıdır. Bu kalemlerden birinin eksik bırakılması, sevkiyat tamamlandıktan sonra ortaya çıkan ve rücu edilemeyen bir maliyet doğurur. Ayrıca varış ülkesindeki terminal masraflarının navlun sözleşmesinde hangi tarafa yüklendiği baştan teyit edilmelidir; bu kalem uygulamada sıklıkla iki kez ödenen ya da hiç hesaba katılmayan bir masraftır.

DAP'ta Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Varış adresinin kesinliği: "DAP Almanya" ifadesi teslim noktasını tanımlamaz; şehir ve tesis adresi yazılmalıdır.
• İthalat gümrüğündeki gecikme riski: Alıcı ithalat işlemlerini geciktirirse doğan liman ve depolama masrafları alıcıya aittir; bu husus sözleşmede yazılı olmalıdır.
• Fiyatın kapsamı: DAP fiyatı ithalat vergilerini içermez; alıcının toplam maliyet hesabında bunu ayrıca dikkate alması gerekir.
• Akreditif uyumu: D grubu kurallarda ödeme genellikle varışa bağlı olduğu için, akreditifin ibraz koşullarıyla teslim yapısının uyumlu kurgulanması gerekir.
• Sigorta: Zorunlu olmasa da riski taşıyan taraf satıcı olduğundan, kapsamı yeterli bir poliçe yaptırılmalıdır.

Teslim Şeklinin Ödeme ve Lojistikle Birlikte Planlanması

DAP, alıcı açısından en rahat kurallardan biridir; satıcı açısından ise varış ülkesindeki operasyonun sorumluluğunu üstlenmek anlamına gelir. Bu nedenle DAP tercihi, yalnızca fiyat değil taşıma ağı, gümrük öngörülebilirliği ve ödeme yapısı birlikte değerlendirilerek yapılmalıdır. Yurt Bereket Global, üretici ile uluslararası alıcıyı bir araya getirdiği işlemlerde teslim şeklini, taşıma modelini, sigorta kapsamını ve ödeme aracını tek bir plan içinde kurgular. Yurt Bereket Global bir banka, hukuk bürosu veya bağımsız finansal danışman değildir; gümrük, sigorta ve ödeme işlemleri ilgili kurumlar tarafından yürütülür, biz ticari operasyonu koordine ederiz.

Taşıma ve teslim planlaması yaklaşımımızı lojistik ve tedarik zinciri hizmet sayfamızda inceleyebilirsiniz.